Hiweb بوکیار - دانلود کتاب های انگلیسی دانشگاهی و علمی

رباعیات مهستی گنجوی

رباعیات مهستی گنجوی

نویسنده:
مهستیِ گَنجَوی (درگذشتهٔ ۵۷۶ هجری قمری) بانوی شاعر ایرانی بود که در سدهٔ پنجم و ششم هجری می‌زیسته‌است.
زندگی
زادگاه مهستی شهر گنجه بوده‌است و همدوره با غزنویان بود. رشید یاسمی معتقد بود که «مهستی» متشکل از دو کلمه «مَه» به معنی بزرگ و «سَتی» به معنی خانم بوده و جمعاً این کلمه به معنی «خانم‌بزرگ» است. در چهارسالگی پدرش او را به مکتب‌خانه فرستاد و چون استعدادی سرشار داشت در ده‌سالگی با ادب زن دانشمند بیرون آمد. او چنگ و عود و تار را به زیبایی می‌نواخت. شهرت او بیشتر به خاطر رباعیاتش است. وی در سروده‌هایش وی زنی فتنه‌گر و زیبا بوده‌است که عشاق فراوانی داشته، از جمله امیر احمد تاج‌الدین بن خطیب که فرزند خطیب گنجه بوده و عاقبت او به عقد او درمی‌آید. ابن خطیب مانند همسرش طبع شعر داشته و رباعیاتی نیز از او باقی مانده‌است.
درگذشت وی را به سال ۵۷۶ یا ۵۷۷ نوشته‌اند.
از زندگی مهستی آگاهی چندانی در دست نیست، و آنچه هست اقوال تذکره‌نویسانی چون دولتشاه سمرقندی، امین احمد رازی و آذر بیگدلی است که همه نقل از یکدیگر، و آمیخته به افسانه‌نگاری و داستان‌های ساختگی است.دیوان اشعار او نیز به جا نمانده و رباعی‌هایی به نام او در نزهةالمجالس (تألیف در قرن هفتم)، مونس‌الاحرار (تألیف در قرن هشتم) و مجموعه‌ها و تذکره‌ها به دست آمده‌است.
مشهور است که مهستی همسر امیراحمد پسر خطیب گنجه بوده‌است. کتابی ظاهراً از قرن هفتم شامل مناظرات مهستی با امیراحمد و رباعی‌هایی که خطاب به هم سروده‌اند (مشتمل بر ۱۸۵ رباعی از زبان پورخطیب و حدود ۱۱۰ رباعی از زبان مهستی) در دست است (نسخه‌های کتابخانهٔ سنایی سابق و ملی تبریز). احمد سهیلی خوانساری آن را کتاب قصه‌ای مجعول و حاوی اشعار سست و ناخوش می‌داند. بر اساس ترانه‌های موجود در همین کتاب، فریتز مایر شرق‌شناس آلمانی کتابی به نام «مهستی زیبا» فراهم آورده‌است (چاپ آلمان: ۱۹۶۳). طاهری شهاب در «دیوان مهستی» (تهران: ۱۳۳۶) و احمد سهیلی خوانساری در «رباعیات مهستی دبیر» (تهران: ۱۳۷۱) رباعی‌های مهستی را گردآوری کرده‌اند. در نزهةالمجالس (تألیف در قرن هفتم) ۶۱ رباعی به نام مهستی آمده که کهن‌ترین و موثق‌ترین مجموعهٔ ترانه‌های مهستی است.
آثار
او دیوانی داشته و شعرهای بسیار سروده‌است ولی گذشت زمان و بی‌انگاری کسان همهٔ آن‌ها را به باد فراموشی سپرده‌است.
مهستی به علت ابتکاری که در انتخاب موضوع ترانه‌های خود و وصف صاحبان پیشه‌های گوناگون و سرگرمی‌های مختلف مردم روزگار خود به کار برده، پیشرو نوع خاصی از شعر شناخته می‌شود که بعدها در عصر صفوی رواج بیشتر یافته و شهرآشوب نام گرفته‌است.
نمونه شعر
این رباعی منسوب به اوست:
ما را به دَمِ پیر نگه نتوان داشت در حُجرهٔ دلگیر نگه نتوان داشت
آن را که سَرِ زلف چو زنجیر بُوَد در خانه به زنجیر نگه نتوان داشت
حق تکثیر: چاپ باکو

» کتابناکهای مرتبط:
رباعیات، تک بیتی و مقطعات هاتف اصفهانی
رباعیات فخرالدین عراقی
25 مقاله درمورد خیام

نسخه ها
PDF
حجم: 2 مگابایت
دریافت ها:
تعداد صفحات: 59
کلمات کلیدی
4.4 / 5
با 47 رای
امتیاز دهید
5 4 3 2 1

دانلود
دیدگاه‌ها: 35
۱۳۹۲/۰۲/۲۸


پاسخنگارش دیدگاه
shayana82
Member
عاشق شدن را داشتم از یادمیبردم
این شیر را بیدارکردی بچه آهو جان
در چشم هایت شیشه ی عمر مرا داری
وقتی ک میبندیش دیگر مُرده ام...کو جان؟

"به آن آهوی شیر کش"
نقل قول  
shayana82
Member
در اقصای عالم بگشتم بسی
بسر بردم ایام با هرکسی
تمتع ب هر گوشه ای یافتم
زهر خرمنی خوشه ای یافتم
چو پاکان همدان خاکی نهاد
ندیدم ک رحمت بر این خاک باد!
(شیخ اجل در سفرنامه شام)
نقل قول  
koohsar62
Pro Member
دریای سرشک دیده پر نم ماست
وآن بار که کوه برنتابد غم ماست
درحسرت همدمی بشد عمر عزیز
مادر غم همدمیم و غم همدم ماست
نقل قول  
shayana82
Member
گم شدی در هیاهوی فاصله
می ترسم
در پیدا کردنت گُم شوم ؟
شاید وقتی دیگر...
شاید هیچوقت ....
نقل قول  
shayana82
Member
عنایتی که تو را بود اگر مبدل شد
خلل‌پذیر نباشد ارادتی که مراست
نقل قول  
shayana82
Member
ما کجائیم درین بحر تفکر تو کجایی ؟!؟!؟!؟!؟!؟!؟!
نقل قول  
shayana82
Member
نقش تو در خیال و خیال از تو بی‏نصیب
نام تو بر زبان و زبان از تو بی‌خبر
نقل قول  
Sami 69
Member
غم که می‌آید در و دیوار، شاعر می‌شود
در تو زندانی‌ترین رفتار شاعر می‌شود

می‌نشینی چند تمرین ریاضی حل کنی
خط‌کش و نقاله و پرگار، شاعر می‌شود

تا چه حد این حرف‌ها را می‌توانی حس کنی؟
حس کنی دارد دلم بسیار شاعر می‌شود

تا زمانی با توام انگار شاعر نیستم
از تو تا دورم دلم انگار شاعر می‌شود

باز می‌پرسی: چه‌طور این‌گونه شاعر شد دلت؟
تو دلت را جای من بگذار شاعر می‌شود

گرچه می‌دانم نمی‌دانی چه دارم می‌کشم
از تو می‌گوید دلم هر بار شاعر می‌شود

نجمه زارع
نقل قول  
shayana82
Member
مل‍‍وک را چو ره خاک‍‍ب‍‍وس این در ن‍‍یست
کی التف‍‍ات مج‍‍ال سلام ما افت‍‍د؟؟؟؟؟
نقل قول  
sara_sara26
Member
"شمع و شاهد"

شاهدی گفت به شمعی امشب_در و دیوار مزین کردم
دیشب از شوق نخفتم یک دم_دوختم و جامه بر تن کردم
کس ندانست چه سحر آمیزی_به پرند از نخ وسوزن کردم
صفحه کارگه از سوسن و گل_به خوشی چون شب گلشن کردم
تو به گرد هنر من نرسی_زان که من بذل سر و تن کردم
شمع خندید که بس تیره شدم_ تا ز تاریکیت ایمن کردم
پی پیوند گهر های تو بس_گهر اشک به دامن کردم
گریه ها کردم و چون ابر بهار_خدمت آن گل و سوسن کردم
خوشم از سوختن خویش ز آنک_سوختم ٬بزم تو روشن کردم
گر چه یک روزن امید نماند_جلوه ها بر در و روزن کردم
تا فروزنده شود زیب و زرت_ جان ز روی و دل از آهن کردم
خرمن عمر من ار سوخته شد_حاصل شوق تو خرمن کردم
کارهایی که تو شمردی بر من _ تو نکردی ٬ همه را من کردم

" "پروین اعتصامی ""
نقل قول  

درج دیدگاه مختص اعضا است! برای ورود به حساب خود اینجا و برای عضویت اینجا کلیک کنید.


Powered by You