پژوهش در شاهنامه

مطالعه تطبیقی، بازشناسی و تحلیل مفاهیم عقلی و فلسفی شاهنامه از دید جهانگیر کویاجی دانشمند پارسی هند

از متن کتاب:
تاریخ حیات شاهنامه فردوسی در نیمه دوم قرن نوزدهم در مشرق زمین از درخشش خاصی برخوردار است. درین عمر در ایران و هندوستان و دیگر نقاط فارسی زبان جهان شاهنامه های چاپی بسیار در اختیار مردم قرار داده شده بود و آرزوی ایرانیان و دیگر علاقه مندان به زبان فارسی که تملک یک شاهنامه بود، کم کم جامه عمل به خود می پوشید. شاید یکی از علل مهم ترویج بی سابقه شاهنامه در محافل عام از جمله قهوه خانه ها وجود شاهنامه های چاپی بوده است.
در اروپا و آمریکا ترجمه های گوناگون شاهنامه تقریباً به همه زبانهای بزرگ جهان وجود داشت و می توانست عطش علمی آن گروه دانشمندان را که همه جا در پی یافتن و سیراب شدن بودند بر طرف سازد. تحقیق همه جانبه نلدکه باپ جدیدی را درین راه گشود و ایرانیان نیز به تدریج و با طلوع نهضتهای آزادیخواهی به فرهنگ و هنر ملی خویش روی آوردند، با دانشمندان ایرانشناس اروپا حشر و نشر یافتند و از روش جدید تحقیق آگاه شدند و به این روال مقدماتی فراهم شد که در ثلث اول قرن بیستم توجه به شاهنامه در سراسر جهان قوس صعودی داشته باشد. اوج این قوس برپائی هزاره فردوسی بود.
قرن نوزدهم قرن شکوفائی مطالعات شرقشناسی در اروپا بود، در نیمه دوم این قرن مرکز مهمی نیز برای مطالعات خاورشناسی در آسیا تکوین یافت خورشید جی کاما پارسی پر استعداد بمبئی در نیمه قرن به اروپا رفت و در آن سرزمین با مول و اشپیگل و اپرت آشنا شد و از محضر استادانی چون دارمستتر و هوگ و منان و ویلیام جاکسن منتفع گردید...