از اسلام انقلابی تا گولاگ

پژوهش، ویراستاری و درآمد: خسرو شاکری (زند)

کتاب «از اسلام انقلابی تا گولاگ» نوشته و تدوینِ خسرو شاکری اثری است که به سراغ بخشی کمتر دیده‌شده از شعر انقلابی قرن بیستم می‌رود. شاکری که سال‌ها به عنوان پژوهشگر تاریخ جنبش‌های چپ و استاد دانشگاه در فرانسه فعالیت داشت، در این کتاب اشعار و سرگذشت چهار شاعر سیاسی را گردآوری و بررسی می‌کند؛ شاعرانی که آرمان‌های انقلابی، سوسیالیستی و عدالت‌خواهانه در سروده‌هایشان موج می‌زند و زندگی‌شان نیز با فراز و نشیب‌های تلخ تاریخ سیاسی ایران و حتی تجربه‌های مرتبط با جهان کمونیسم گره خورده است.
در این اثر، اشعار «ذره» (ابوالقاسم سجادی)، لادبن اسفندیاری، عبدالحسین حسابی و به‌ویژه ابوالقاسم لاهوتی مورد توجه قرار گرفته‌اند. شاکری تنها به نقل شعر بسنده نمی‌کند، بلکه زمینه‌های فکری، سیاسی و تاریخی این سروده‌ها را نیز توضیح می‌دهد؛ از گرایش‌های اسلام انقلابی و عدالت‌طلبانه تا پیوند با جریان‌های مارکسیستی و سرنوشت‌هایی که برخی از این چهره‌ها را به فضای خشن و سرکوبگر نظام‌های توتالیتر کشاند. عنوان کتاب نیز با همین نگاه انتخاب شده است: مسیری که از آرمان‌های رهایی‌بخش آغاز می‌شود و در برخی تجربه‌های تاریخی به «گولاگ» ختم می‌شود.