امپراتوری ساسانیان در گزارش های تاریخی اسلامی و غربی

از مقدمه کتاب:
در بیان اهمیت توجه به تاریخ و تاریخ نگاری در ایران پیش از اسلام، و نگاه مورخان مسلمان به آن نخستین نکته قابل ذکر این است که ایرانیان تا پیش از زمان ساسانیان - که دوره ای طولانی از تاریخ این کشور را به خود اختصاص داده اند - به معنی واقعی فاقد تاریخ نگاری بودند.
از عصر مادها اطلاعات چندان روشنی در دست نیست و آگاهی بر تاریخ هخامنشیان را مدیون مورخان یونانی همزمان با این دولت - ۵۵۰ - ۳۲۰ ق.م. هستیم. مردانی چون هرودت، کتزیاس، گزنفون توسیدید و سرانجام پلوتارک که زمانی دورتر از سقوط هخامنشیان به آنان نگریسته اند. آنچه امروز به عنوان تاریخ هخامنشی در اختیار ایرانیان و جهانیان است، مدیون سه عامل مهم می باشد. توجه تاریخ نگاری یونانی به آن دولت، کتیبه های متعدد شاهان نخستین آن در ایران و مصر و توجه باستانشناسان، مورخان و زبان شناسان نوین غربی که در مجموع پایه های تاریخ نگاری - هخامنشیان را در قرون نوزده و بیست میلادی استحکام بخشیدند. از عصر طولانی اشکانی - (۲۵۰ ق.م تا ۲۲۴ م) - نیز چندان اطلاع قابل ملاحظه ای که ما را به منابع تاریخ نگاری رهنمون سازد در دست نیست. شاید بخشی از سروده فردوسی شاعر حماسه سرای ایرانی برای تبیین تاریخ اشکانیان کافی به نظر برسد. بر این اساس و در عمل آگاهی فردوسی بر زمان طولانی اشکانی در ۲۲ بیت خلاصه می شود. او غمگنانه می سراید:
چو کوتاه شد شاخ و هم ببخشان / نگوید جهاندیده تاریخشان
از ایشان به جز نام نشنیده ام / نه در نامه خسروان دیده ام
سقوط دولت اشکانی در ۲۸ آوریل ۲۲۴م در جلگه خوزستان به دست موبد زاده ای، اردشیر نام از خاندان ساسان - پریستار معبد آناهیتا در پارس - فصل نوینی در تاریخ ایران زمین گشود...