زیر گنبد کبود

در خلال سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ جریانات تاریخی و سیاسی و اقتصادی‌ای ظهور می‌یابد که بر ادبیات نثر این دوره تأثیر می‌گذارد و به آن سرشتی سیاسی می‌بخشد که در بطن خود، جامعه و اندیشه‌های رایج عصر را به‌ویژه در داستان کوتاه و رمان اجتماعی نشان می‌دهد. این دوره سرشار از نویسندگان و آثاری است که حالات جامعه و افراد را به تصویر می‌کشد که در لایه‌ای دقیق‌تر حاکی بیداری سیاسی است و بازتاب عمده تفکرات روشنفکرانه نویسنده ها. در داستان «زیر گنبد کبود» محمد شهید نورایی شاهد روایت ناملایمات حاکم بر جامعه هستیم.

از متن کتاب:
در یکی از شبهای سرد زمستان سال ۱۳۲۴ شمسی، یکی از رفقای بسیار نازنینم که اوان کودکی در محیط صفا و وفای دبستان پیمان محبت و دوستی با من بسته بود، به سر وقتم آمد. ضمن صحبتهایی که از هر طرف به میان آمد، گفت: باید به درگاه خداوندی شکر کنیم که بعد از بیست سال از زیر یوغ بندگی و استبداد بیرون آمدیم، نفسی می کشیم. از شر مامور آگاهی که در کوچه و خیابان به هر کس اریب قیقاج نگاه می کرد، خلاص شدیم. حالا موقعی است مردمی که واقعا درد وطن دارند و با ایمان کامل می خواهند این کشور را تکانی بدهند، زبان و دست و پایشان بکار افتد...