پیدایش رمان فارسی

از مقدمه کتاب:
پیدایش رمان فارسی یک پدیده منفرد نیست. چند سال پیش یا پس از آن، در سه ادبیات دیگر که وجوه مشترک بسیاری با ادبیات فارسی دارند، همین پدیده رخ می دهد: ادبیات ترک، ادبیات عرب و ادبیات پنجاب. این سه ادبیات بس کهن هستند که سنت های چند صدساله دارند و در همه آنها رمان که ثمره تلاقی دو فرهنگ است به گونه ای غیرمنتظره و تقریبا ناگهانی و تکان دهنده ظهور میکند. برای نوشتن تاریخچه پیدایش این نوعِ ادبی در هر یک از این کشورها، بایست تاریخ آن کشور را از نو خواند، زیرا وجوه مشترک میان آنها متعدد است.
نخستین وجه مشترک آنها، بحران نظام سیاسی و یا اقتصادی است. در قرن نوزدهم ترکیه عثمانی ثباتی شگفت انگیز و سیصد ساله را پشت سر می نهد. سلاطین ترک با قدرت و اقتداری مسلم و مستحکم بر سرزمین پهناوری حکمرانی می کنند و جامعه عثمانی پس از فتوحات پی در پی به برتری خویش نسبت به ملت های اروپا متقاعد می شود...