آبی، خاکستری، سیاه: یک شعر آزاد

شعر «آبی، خاکستری، سیاه» از حمید مصدق یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار شعر معاصر ایران است و در مجموعه‌ای به همین نام منتشر شده است. این شعر به فضای فکری و اجتماعی دهه ۴۰ خورشیدی تعلق دارد؛ دوره‌ای که شعر اجتماعی و اعتراضی، بی‌آنکه الزاماً به شعار سیاسی متوسل شود، به بیان احساس خفقان، یاس و بن‌بست می‌پردازد.
مصدق در این شعر، وضعیت انسان معاصر ایرانی را در مواجهه با انسدادهای اجتماعی و روحی ترسیم می‌کند و تجربه‌ای جمعی را با زبانی شخصی و ملموس بازتاب می‌دهد. سه رنگ آبی، خاکستری و سیاه در متن شعر کارکردی نمادین دارند؛ آبی یادآور آرمان، امید یا افقی دوردست است، خاکستری حالتی میانی و فرساینده از بلاتکلیفی و تعلیق را نشان می‌دهد و سیاه نماد تیرگی، ناامیدی و بسته‌شدن راه‌هاست.
زبان شعر ساده، روایی و مستقیم است و همین ویژگی باعث شده ارتباط آن با طیف گسترده‌ای از مخاطبان حفظ شود و در حافظه جمعی چند نسل باقی بماند. «آبی، خاکستری، سیاه» نمونه‌ای شاخص از شعر اجتماعی غیرشعاری است که به‌جای خطابه، بر انتقال حس، تجربه زیسته و رنج مشترک تکیه دارد.