سورن کیرکگور

(1813 - 1855 م)

سورن کیرکگور به عنوان پدر فلسفه اگزیستانسیالیسم (وجودگرایی) شناخته می‌شود. او بیشتر عمر خود را صرف تاملات عمیق فلسفی و دینی کرد. کیرکگور از نخستین کسانی بود که استدلال کرد انسان پیش از هر چیز «وجود» دارد و سپس با انتخاب‌هایش ماهیت خود را می‌سازد. او برخلاف فیلسوفان پیشین که به دنبال سیستم‌های کلی فکری بودند، بر تجربه فردی، آزادی و مسئولیت شخصی تاکید کرد. او مفاهیمی چون اضطراب (Angst) و ناامیدی را کانون تحلیل‌های خود قرار داد. به باور او، اضطراب نتیجه آزادی بی‌حد و حصر انسان و مواجهه او با انتخاب‌های سرنوشت‌ساز است. کیرکگور تکامل روحی و اخلاقی انسان را به سه مرحله تقسیم کرد: مرحله زیباشناختی (Aesthetic): زندگی بر پایه لذت‌جویی، حسیات و دم را غنیمت شمردن. مرحله اخلاقی (Ethical): پایبندی به وظایف، اصول اخلاقی جمعی و تعهدات اجتماعی. مرحله دینی (Religious): بالاترین سطح که در آن فرد با عبور از عقلانیت، ارتباطی ایمانی و شخصی با خداوند برقرار می‌کند (شبیه به آزمون ابراهیم). جهش ایمانی (Leap of Faith): او معتقد بود که ایمان راستین به خدا از راه استدلال‌های عقلانی به دست نمی‌آید، بلکه مستلزم یک «جهش ایمانی» شجاعانه در تاریکی و در مواجهه با پارادوکس‌های دینی است. کرکگور بسیاری از آثار مهم خود را با نام‌های مستعار (Pseudonyms) مختلف منتشر می‌کرد تا نشان دهد هر اثر بازتابی از یک جهان‌بینی و زاویه دید خاص (یا یکی از مراحل زندگی) است. از آثار شاخص او می‌توان به «ترس و لرز» (Fear and Trembling) و «یا این/یا آن» (Either/Or) اشاره کرد. اندیشه‌های او بعدها الهام‌بخش فیلسوفان اگزیستانسیالیست قرن بیستم نظیر ژان پل سارتر، آلبر کامو و الهه‌شناسان بزرگی شد.