افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوران قاجار

نویسنده: فریدون آدمیت، هما ناطق

پایگاه روشنفکری عقل نقاد است که پایه‌اش بر ادراک تجربی است ... جهان بینی روشنفکر که موضوعش شخصیت انسان و جامعه انسانی است و هدفش تغییر نظام موجود در ره تعالی و لذا روشنفکر لزوماً متعهداست و در مقابل مسائل موضع می‌گیرد می‌تواند از انتقاد و اعتراض تا حرکت انقلابی در برگیرد» و یا «اساس تفکر روشنفکر بر نسبیت است و عدم پذیرش هر مطلقیتی خواه فلسفی یا مابعدالطبیعی ...
مغرب زمین همه جا متعدی و متعرض بود و همه جا پیروزمند. خصلت کیفی تمدن غربی بود که بدان ماهیت جهان شمول بخشید. خمیر مایه تمدن مغرب را قدرت نظامی اش نمی ساخت؛ قدرت نظامی از متفرعات آن بود، تمدن جدید را علم و دانش و صنعت همراه فلسفه انسانی و بنیادهای سیاسی و اقتصادی و فرهنگی خاص آن پدید آورد. معیارهای آن همان اندازه نگرش آدمی را نسبت به کل جهان هستی منقلب کرد که بر نیروی انگیزش آن قوت و بر حرکت آن شتاب بخشید، نیرو و شتابی که همانندش را به اطلاق هیچ یک از تمدن های گذشته تاریخ بشری نداشته است....
"دزدی و خوردن مال دولت و ملت علی الرئوس" مجاز گشته بلکه "اسباب افتخار سارقین دولت" می باشد. کاری که حکام در ولایات ایران می کنند بهتر از آن نیست که "با مملکت دشمن" کنند. مالیات "ایران ویران" در این دوره به ده کرور تنزل یافته که نیم آن صرف "تعیش شاه باشد و پنج کرور دیگر در میان سارقین و خوانین دولت تقسیم"گردد؛ بزرگان دولت همه ولایات را در "تیول ابدی" خود گرفته اند و این "طاعون دولتی" ریشه مردم را سوزانده؛ طبقه شاهزادگان که هیات انبوهی را می سازند از یادگارهای "خاقان خلد آشیان است... هرکجا پا بگذاری خالی از وجود زاده های خاقان" نخواهیم دید؛ همانطور که این "بنای بی بنیاد... اساس سلطنت را بر هم خواهد زد" طایفه دیگری که "آبروی دین مبین اسلامیه را برده" سلسله سادات دروغین هستند که هنوز بر شمارشان افزوده می شود. بالاخره پیشوایان دینی ما، که هر کدام" در مقام خود امیرالامرای ملت هستند _ کسب و تجارت آن ها و فلاحت آن ها خوردن خون" رعیت بی پشت و پناه است که "بواسطه احکام باطل و دست تصرفات در اموال صغیر و کبیر و ظلم و تعدی در حق عموم... می نمایند تا بکام دل در مسند ریاست رسالت کنند." جمع آن گروه و طبقات سد راه ترقی ملت گشته اند. خطاب به ناصرالدین شاه گوید: "کی باشد با این همه ستم، مملکت آباد کنی و یا طرح نوبنیاد کنی؟"

قسمت هایی از مقاله "شرح عیوب و علاج نواقص مملکتی ایران" تاریخ نگارش بین ۱۲۷۵ تا ۱۲۸۲

حق تکثیر: انتشارات آگاه-1356

» کتابناکهای مرتبط:
اندیشه ترقی و حکومت قانون عصر سپهسالار
اندیشه های میرزا آقاخان کرمانی
اندیشه های میرزا فتحعلی آخوندزاده

نسخه ها
PDF
حجم: 9 مگابایت
تعداد صفحات: 581
کلمات کلیدی
4.7 / 5
با 41 رای
امتیاز دهید
5 4 3 2 1

دانلود
دیدگاه‌ها: 1
۱۳۹۶/۰۲/۳۱


پاسخنگارش دیدگاه
am1388
Member
افکار اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده در عصر قاجار نمونۀ خوب و برجستۀ یک پژوهش و بررسی تاریخی است، مولفان که خود هر دو صاحب نظر و دارای رای و عقاید نو و متفاوتی در دوره قاجاریّه هستند، دکتر فریدون آدمیت و خانم دکتر همان ناطق به خوبی از عهدۀ بررسی موضوع برآمدند، و اگر بخواهیم بگوییم بهترین پژوهش دوره قاجار کدام است، شاید بتوان از این پژوهش نام برد، اما باید توجه داشت ملاک و معیار یک پژوهش خوب را می توان در این کتاب دید، ضمن اینکه برای اهل تحقیق واضح و مبرهن است که گردآوری و جمع آوری این همه رساله کار یکی و دو سال نیست حاصل یک عمر است، در مورد کتاب مزبور متاسفانه غفلت و بی توجهی صورت گرفته است و اکثر دانشجویان و نوآموزان به اهمیت این کتاب آگاه نیستند، این کتاب بسیار مهم است، به حدی مهم است که توصیه میکنم برای شناخت نو و جدیدی از دوره قاجار حتما یکبار هم شده آن را بخوانید، از آن کتابهایی است که به یکبار خواندنش می ارزد، و ویژگی مهم دیگر کتاب نو بودن و نواندیشی در آن است، قطعا توجه به مقوله اندیشه و شناخت افکار و نظرات و عقاید از ویژگی های مهم این کتاب است، حتما بخوانید. عبده الراجی...
نقل قول  

درج دیدگاه مختص اعضا است! برای ورود به حساب خود اینجا و برای عضویت اینجا کلیک کنید.


Powered by You