خلاصه کتاب فراتر از مرتب بودن

مرتب‌سازی ذهن و کشف جادوی زندگی سامان‌یافته

خلاصه کتاب «فراتر از مرتب بودن» (Beyond Tidy) جان کلام اثر «آن‌ماری بروگان» (Annmarie Brogan) و «مری لیمپرت» (Marie Limpert)، دو نویسنده و متخصص آمریکایی در حوزه سازمان‌دهی و سبک زندگی است که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. این دو که بنیان‌گذاران یک شرکت حرفه‌ای در زمینه نظم‌بخشی به فضاهای زندگی هستند، در این کتاب نگاه رایج به مرتب‌سازی را یک گام فراتر می‌برند.
«فراتر از مرتب بودن» فقط درباره تمیز کردن خانه یا دور ریختن وسایل اضافی نیست؛ بلکه نشان می‌دهد بی‌نظمی اغلب ریشه‌ای ذهنی و عاطفی دارد. نویسندگان توضیح می‌دهند چگونه طرز فکر، خاطرات، ترس از کمبود و دلبستگی‌های احساسی می‌توانند ما را به انباشت اشیا سوق دهند. در مقابل، با تغییر نگرش و ایجاد عادت‌های تازه می‌توان فضایی ساخت که آرامش، تمرکز و کارآمدی بیشتری به زندگی بیاورد. این کتاب با ترکیبی از تجربه‌های واقعی، راهکارهای عملی و تمرین‌های قابل اجرا، به خواننده کمک می‌کند نه‌تنها محیط اطراف خود را سامان دهد، بلکه ذهنی شفاف‌تر و سبک‌تر نیز پیدا کند.

بخشی از کتاب فراتر از مرتب بودن:
«طرز فکر شما بر رفتارهایتان اثر می‌گذارد و این رفتارها نیز به نوبه خود همان طرز فکر را تقویت می‌کنند. این دو به هم پیوسته‌اند. بنابراین نمی‌توانید اصول سامان‌دهنده‌ای را که قرار است رفتارها و عادت‌های تازه را شکل دهند به‌طور کامل بیاموزید، مگر آنکه ابتدا نظام باورهای درونی خود را بررسی کنید. بگذارید نشان دهیم چرا تغییر طرز فکر، نخستین کلید گشودن «ژن» درونیِ سازمان‌دهی شما است (متوجه بازی با کلمات شدید؟). افکار ما بسیار نیرومندند. آن‌ها همان دریچه‌ای هستند که از طریقش جهان را می‌بینیم و عامل پنهانی‌اند که تعیین می‌کند در برابر موقعیت‌ها و رویدادهای زندگی چگونه واکنش نشان دهیم. همچنین مشخص می‌کنند که در پاسخ، چه اقدامی — اگر اصلا اقدامی صورت گیرد — انجام دهیم. به همین دلیل است که دو نفر می‌توانند دقیقا یک موقعیت یکسان را تجربه کنند، اما واکنش‌هایی کاملا متفاوت نشان دهند.
سال‌ها پیش با معلمی کار می‌کردیم که طلاق گرفته بود و همراه پسر خردسالش زندگی می‌کرد. او با ما تماس گرفت چون به‌هم‌ریختگی خانه‌اش از کنترل خارج شده بود. این بی‌نظمی اضطراب شدیدی برایش ایجاد کرده و به گفته خودش «انگار داشت جانش را می‌گرفت.» در یکی از جلسات گفت که در خانواده‌ای بزرگ شده که هیچ چیز را دور نمی‌انداختند. بعدها معلوم شد والدینش دوران «رکود بزرگ» را پشت سر گذاشته بودند؛ زمانی که غذا کمیاب بود و خرید چیزهای تازه همیشه ممکن نبود. لباس‌های کهنه به دیگر اعضای خانواده داده می‌شد یا به وسایل دیگری مانند پارچه‌های تمیزکاری یا بالش تبدیل می‌شد. ابزارها و دستگاه‌های خراب را برای قطعاتشان نگه می‌داشتند تا شاید روزی دوباره به کار بیایند. آن‌ها با همان چیزی که داشتند سر می‌کردند و راه‌های خلاقانه‌ای می‌یافتند تا همه‌چیز را دوباره مصرف کنند و چیزی هدر نرود. حتی پس از پایان رکود، این طرز فکر همچنان ادامه یافت و شیوه زندگی والدینش را شکل داد، با آنکه دیگر توان مالی کافی برای تهیه نیازهایشان داشتند. بخشیدن وسایل دشوار بود، با وجود اینکه می‌دانستند چیزهای بلااستفاده‌شان می‌تواند به افراد کم‌برخوردار برسد. شاید چون خودشان زمانی در تنگنا بودند، نمی‌توانستند به هیچ دلیلی از داشته‌هایشان دل بکنند. حتی دور انداختن وسایل خراب هم برایشان دردناک بود. چیزهایی که نگه می‌داشتند فضای ارزشمندی را اشغال می‌کرد و در نتیجه خانه‌ای شلوغ و نه‌چندان دلپذیر داشتند.»