مقاله
کارا کتاب

اسرار التوحید فى مقامات الشیخ ابى سعید ـ جلد دوم

با توجه به وضعیت مالکیت حقوقی این اثر، امکان دانلود آن وجود ندارد. اگر شما نسبت به این اثر محق هستید می‌توانید اجازه نشر الکترونیکی تمام یا بخشی از آن را به ما بدهید و یا آنرا از طریق کتابناک به فروش برسانید.
برای اطلاعات بیشتر صفحه «قوانین» و «فروش کتاب الکترونیکی» را مطالعه کنید.

دارای امتیاز 5.6 از 6 در کتابناک با مجموع 19 رای
اسرار التوحید فى مقامات الشیخ ابى سعید ـ جلد دوم
نویسنده:
م‍ق‍دم‍ه‌، ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ و ت‍ع‍ل‍ی‍ق‍ات‌: م‍ح‍م‍درض‍ا ش‍ف‍ی‍ع‍ی‌ک‍دک‍ن‍ی‌
«اسرارالتوحید فى مقامات الشیخ ابى سعید»، به قلم محمد بن منور میهنى است و یکى از شاه‏کارهاى نثر فارسى به شمار می‏رود و به لحاظ ارزش هنرى و چیره ‏دستى نویسنده در اسلوب های(شیوه های) گوناگون بیان و شیوه داستان‏پردازى و انتخاب کلمات، در صدر میراث ادبى زبان فارسى قرار دارد. اثر حاضر، زندگی‏نامه عارف بزرگ و انسان نمونه تاریخ فرهنگ ایران، ابو سعید بن ابى الخیر میهنى است که در تاریخ عرفاى ایران والاترین جایگاه را داراست. این کتاب، تنها، زندگى‏نامه ابو سعید نیست، بلکه یکى از برجسته‏ ترین منابع تاریخ تصوف ایران و یکى از مهم‏ترین اسناد تاریخ اجتماعى این سرزمین در یکى از مهم‏ترین ادوار تاریخ ایران نیز به شمار مى‏رود. تاریخ تألیف کتاب، به نظر ژوکوفسکى، میان  ۵۵٣ ق و  ۵۵٩ ق و به عقیده استاد بهمن‏یار، میان  ۵٨٠ ق و  ۵٧٠ ق(ترجیحا  ۵٧۴ ق) است.
کتاب، شامل یک مقدمه و سه باب است. بنیاد کتاب، مانند اغلب زندگی‏نامه‏ هاى مشایخ تصوف، بر روایات شفاهى یا کتبى رایج در میان اهل خانقاه و ارباب تصوف استوار شده است.
این کتاب، علاوه بر ارزش‏هاى تاریخى و اجتماعى، به‏عنوان یک سند برجسته تاریخ تصوف ایران و منبع درجه اول، در باب زندگى‏نامه و اقوال بسیارى از مشایخ تصوف خراسان به شمار مى‏رود. ارزش عرفانى کتاب، به حدى است که هیچ‏کس نمى‏تواند، شکل‏گیرى و پیدایش و تکامل عرفان خراسان را مورد مطالعه قرار دهد، بى‏آنکه به اطلاعات موجود در این کتاب بپردازد. زندگى در خانقاه، شیوه معیشت عارفان و حکایات و سخنان ایشان، در این کتاب به‏گونه‏اى دقیق ثبت و توصیف شده است. اصطلاحات عرفانى نیز در این کتاب به دقت مورد بحث قرار گرفته است. با دقت و تأمل در«اسرار التوحید» مى‏توان دریافت که پیام ابو سعید، دورى از ریا و با اخلاص زندگى کردن است. وى معتقد است رنج‏هایى که انسان تحمل مى‏کند، نتیجه خودخواهى و ظاهرسازى اوست. پیام ابو سعید، نفى خودخواهى و نفس‏پرستى است؛ نفسى که سرچشمه همه پلیدى‏هاست؛آن هم نه از راه نفى زندگى و زیبایى‏هاى آن، بلکه از طریق تهذیب و تربیت نفس. به‏طور کلى پیام ابو سعید، درس انسان‏دوستى، خوش‏بینى، شادى، امید، ترک تعصب، آزادگى، هوشیارى و روشن‏بینى، دیگران را بر خود مقدم داشتن، راستى با حق و دوستى با خلق خداست. مؤلف«اسرار التوحید» این همه را نه در قالب کلماتى خشک و بى‏روح و به طریق پند و اندرز، بلکه در ضمن حکایت‏هاى شیرین، بیان و ابلاغ مى‏کند، البته در این کتاب از کرامات و خوارق عادات ابو سعید نیز سخن رفته است که خواننده مى‏تواند، آنها را نادیده انگارد و از کنار آنها به آسانى بگذرد، اما آنچه«اسرار التوحید» را جان و جلوه و جمال مى‏بخشد، حکایت‏هایى است که حاوى جوهر آموزش‏هاى انسانى ابو سعید است. ابو سعید، نه تنها با مسلمانان و هم‏کیشان خود، که با تمامى خلق خدا بر سر مهر است. براى او قلب، ملاک کارهاست و راحت رساندن به خلق را نزدیک‏ترین راه رسیدن به خدا مى‏داند. در اینجا مناسب است منتخباتى از کتاب آورده شود تا جنبه عرفانى ابو سعید بیشتر معلوم گردد: اندرین جهان آمدى گریان و مردمان مى‏خندیدند؛ جهد کن تا بمیرى خندان و مردمان همى گریند. ما آنچه یافتیم به بیدارى شب و بى‏داورى سینه و بى‏دریغى مال یافتیم. پرسیدند که صوفى‏اى چیست، گفت: آنچه در سر دارى، بنهى و آنچه در کف دارى، بدهى و آنچه بر تو آید نجهى. هفت‏صد پیر از پیران در طریقت سخن گفته‏اند؛ اول، همان گفت که آخر، اما عبارت مختلف بود و معنى یکى بود که«التصوف ترک التکلف» و هیچ تکلف تو را بیش از تویى نیست که چون به خویشتن مشغول شدى، از او بازماندى و صدها عبارت دیگر که همگى مبین آن است که شخص باید از خودپرستى آزاد گردد؛ یعنى پرستش خود را که شهوت و جاه‏طلبى و تحقیر دیگران و غرور، شعار آن است، ترک گوید و حقیقت خود را که در واقع مظهر خداست و از شائبه شهوت پاک است، دریابد. ستیزگى و نفاق و شقاق و جنگ هفتاد و دو ملت، همه، از خودپرستى و نشناختن نفس پیش آمده است، پس به موجب این تعلیم باید رجوع به نفس کرده و در اصلاح حال خویش کوشیده و آئینه ضمیر را از آلودگى‏ها پاک نمود و در واقع جهاد اکبر همین است. این نوع رجوع به حقیقت نفس و تهذیب آن از آلودگى‏ها و تربیت آن، به واسط مطالعه و تأمل و اندیشه و ذکر و ریاضت ممکن است.
جنبه ادبى کتاب:
این کتاب، در میان آثار منثور ادبیات فارسى، به لحاظ هنرى و ادبى، از جمله شاه‏کارهاست؛ به‏گونه‏اى که مى‏توان آن را در کنار«تاریخ بیهقى» و«تذکرة الاولیاء» قرار داد. به نظر استاد کدکنى اگر به فرهنگى که از لغات و ترکیبات این کتاب فراهم آمده است، توجه کنیم، تنوع واژگان زبان مؤلف را با در نظر گرفتن حجم کتاب، در وسیع‏ترین حد ممکن مى‏بینیم و این خود، گواهى است بر میزان بلاغت و هنر انتخاب و احضار کلمات که یکى از مهم‏ترین معیارها در آفرینش ادبى به شمار مى‏رود. گذشته از چیرگى او در گزینش واژه‏ها و احاطه وى بر موارد خاص، استفاده از ساختارهاى نحوى، میزان خلاقیت وى در حوزه تصاویر، درخور کمال توجه است؛ بى‏آنکه مانند اغلب معاصران خویش، گرفتار استفاده از استعاره‏هاى زبان شعر شود و یا به افراط در آوردن مجاز و استعاره بپردازد. در ادبیات فارسى، کتب قصص و حکایات بسیارى وجود دارد، اما در کمتر کتابى مانند«اسرار التوحید» به فن داستان‏پردازى به معنى دقیق کلمه، توجه شده است. در این کتاب، بسیارى از داستان‏ها، داراى نوعى پى‏رنگ داستانى است و مؤلف در توصیف فضاى داستان و حالات قهرمانان و انتخاب لحن مناسب در گفت‏وگوهاى ایشان، اعجاز مى‏کند. یکى دیگر از مظاهر هنر نویسندگى مؤلف، قدرتى است که در ترجمه عبارات عربى از خود نشان داده است که در عین برخوردارى از دقت، در کمال زیبایى است. یکى از باارزش‏ترین جنبه‏هاى ادبى کتاب، نقل نمونه‏هایى از شعر فارسى دوران نخستین و آغاز شعر درى است که در نزد مورخان ادبیات و به‏ویژه مورخان شعر عرفانى، مهم‏ترین سند تاریخى به شمار مى‏رود.
جنبه تاریخى کتاب:
این کتاب به لحاظ دارا بودن بعضى از حوادث تاریخى، از قبیل فتنه غزان در خراسان و دشت خاوران، یکى از اسناد مهم تاریخى عصر به شمار مى‏رود، ولى متأسفانه چون گاهى مؤلف در بعضى از مسائل تاریخى، تکیه بر روایات شفاهى دارد، دچار اشتباه مى‏شود؛ با این همه، در وصف جزئیات مسائل زندگى شهرى و روستایى و آداب و رسوم رایج در میان مردم و طرز معاش آنان، از نوع غذاها و لباس‏ها و خانقاه‏ها و رباط و کوچه‏ها و بازارها و مساجد و مدارس و کلیساها و شیوه زندگى اقلیت‏هاى مذهبى در خراسان و نیشابور قرن پنجم، سند معتبر و بى‏همتایى است که مورخان اجتماعى تاریخ ایران، بیشتر تکیه و استنادشان بر اطلاعات حاصل از این کتاب است.
جنبه زبانى کتاب:
«اسرار التوحید» با اینکه در صدر نوشته‏هاى قرن ششم قرار دارد، با این همه جایگاه تاریخى و سبکى آن، قرن پنجم و گاه چهارم است. نثر ساده در قرن پنجم، بهترین ادوار خود را گذرانده و مى‏توان گفت که سادگى و در عین حال، ورزیدگى و پختگى، در این رشته نوشته‏ها، به‏طور چشم‏گیر دیده مى‏شود. در این کتاب، برخى از کلمات اضافه و ربط، به‏گونه‏اى استعمال شده است که در عصر حاضر، معمول نیست، مانند:  ١ . «با» به معنى«به»: «ما را از سر کوه، با سر کوه آوردند به فضل خویش»؛  ٢ . «با» در معنى«بر»: «شیخ چون این کلمه بگفت، با سر سخن رفت»؛  ٣ . «بر» در معنى«نزد»: «حسن، بر قصاب شد و گفت تو را شیخ مى‏خواند»؛  ۴ . «هرکدام» به جاى«هرچه»: «با شادى هرکدام تمام‏تر پیش شیخ آمد». گاه، علامت مفعول صریح؛ یعنى«را» قبل از صفت و پس از موصوف آورده شده است: «در کتب یافته که خداى را تعالى فرشتگانند که سرنگون عبادت کنند».
وضعیت کتاب
این کتاب که با مقدمه و تصحیح و تعلیق آقاى شفیعى کدکنى، در دو مجلد به زیور طبع آراسته شده، در واقع چهارمین ویرایش از کتاب«اسرار التوحید» است. نخستین ویرایش آن، به همت ژوکوفسکى، نزدیک نود سال پیش انجام گرفت. دومین طبع آن به دست استاد احمد بهمن‏یار و سومین ویرایش آن، به کوشش ذبیح الله صفا پایان پذیرفت. به نظر دکتر شفیعى، چاپ استاد صفا بر پایه تلخیص آشفته‏اى از«اسرار التوحید» فراهم آمده است. تصحیح استاد کدکنى، نه تنها از هر لحاظ بر چاپ‏هاى پیشین برترى دارد، بلکه باید گفت که نمونه ارزش‏مندى از تصحیح و تحشیه متن، به‏طور کلى است. بى‏تردید مى‏توان گفت که هیچ‏یک از ویرایش‏هاى پیشین«اسرار التوحید» از نظر یادداشت‏ها و تعلیقات نمى‏تواند، به پاى متن ویراسته دکتر شفیعى برسد. یادداشت‏هاى بسیار سودمند که در باره ابو سعید و خاندان او و پیروان او و پایگاه او و روزگار و محیط زندگى و خانقاه وى و در باره تصوف نوشته شده، همگى نمودارى است از کوشش‏هاى بسیارى که دکتر شفیعى براى بهتر عرضه کردن این متن داشته است. «فهرست اعلام متن»، «فهرست اماکن»، «فهرست فرق و جماعات» و«فهرست کتب در متن»، در پایان جلد اول ذکر شده است.
جلد دوم کتاب، مشتمل است بر:
 ١ . «فهرست مطالب»؛  ٢ . «تعلیقات»؛  ٣ . «فهرست‏ها»(شامل فهرست‏هاى آیات، احادیث، اقوال مشایخ و اولیا و امثال و حکم، اقوال شیخ به زبان عربى، دعاها و جمله‏هاى دعایى، شعرها و مصراع‏هاى عربى، شعرها و مصراع‏هاى فارسى، ترکیبات و عبارات عربى، لغات و ترکیبات و تعبیرات، لغات و ترکیبات و تعبیرات نسخه‏بدل‏ها، امثال و مثل‏واره‏ها و...).

حق تکثیر: حق تکثیر: ت‍ه‍ران‌‬‬‏‫: آگ‍ه‌‬‏‫، ۱۳۹۰.‬‬

● برای آگاهی یافتن از چگونگی مطالعه این کتاب، ویکی کتابناک را ببینید.

» توسط: kalltun در تاریخ ۱۳۹۲/۰۵/۱۹
» موردعلاقه 14 و موردتنفر 0 عضو

اسرار التوحید شیخ ابى سعید

» کتابناکهای مرتبط:
چگونه جمشید، با خرد درب دوزخ را بست
آفاق شعر فارسی
دیداری با اهل قلم - جلد 1

اختیارات » رتبه گذاری
» دیدگاه‌ها (4)
» اعتراض به این کتاب

امتیاز دهید
  • اگر امتیاز "6" بدهید به فهرست کتابناکهای مورد علاقه شما افزوده میشود
  • اگر امتیاز "1" بدهید به فهرست کتابناکهای مورد تنفر شما افزوده میشود
به اشتراک بگذارید

امتیاز دهید!


آگهی ها

پاسخنگارش دیدگاه
simin
ناظر VIP
نقل قول از mitra1393:
سلام چجوری میشه کتابو دانلودش کرد؟


کاربر محترم! با توجه به وضعیت مالکیت حقوقی این اثر، امکان دانلود آن وجود ندارد.



نقل قول  
mitra1393
Member
سلام چجوری میشه کتابو دانلودش کرد؟
نقل قول  
manilarina
Member
درود بر شما. چه نیکو کتابی است این. در باب شیخ بوسیعد آن هم به قلم توانمند جناب شفیعی کدکنی.
نقل قول  
simin
ناظر VIP

جایی که تو باشی اثر غم نبود
آنجا که نباشی دل خرم نبود

آن را که ز فرقت تو یکدم نبود
شادیش زمین و آسمان کم نبود

*****************
عاشقی خواهی که تا پایان بری
بس که بپسندید باید ناپسند

زشت باید دید و انگارید خوب
زهر باید خورد و انگارید قند

*****************

بی تو جانا قرار نتوانم کرد
احسان تو را شمار نتوانم کرد

گر بر تن من رفان شود هر مویی
یک شکر تو از هزار نتوانم کرد

******************

جسمم همه اشک گشت و چشمم بگریست
در عشق تو بی جسم همی باید زیست

از من اثری نماند این عشق از چیست؟
چون من همه معشوقه شدم ، عاشق کیست؟

( ابو سعید ابوالخیر )

****************





نقل قول  

درج دیدگاه مختص اعضا است! برای ورود به حساب خود اینجا و برای عضویت اینجا کلیک کنید.


Powered by You