امید ها و نا امیدی ها (خاطرات سیاسی دکتر کریم سنجابی)

دکتر سنجابی از بنیانگذاران حزب میهن بود و بعدها به حزب ایران پیوست و در سال ۱۳۲۵ حزب ایران با حزب توده ائتلاف کرد. در تحصن دربار بر سر انتخابات مجلس شانزدهم با مصدق همراه بوده و از آن پس به عضویت جبهه ملی ایران درآمد. مدت کوتاهی به سمت وزارت فرهنگ در دولت مصدق رسید. دکتر سنجابی برای اینکه مجلس در دست طرفداران مصدق باقی بماند از وزارت استعفا کرد و به نمایندگی مردم کرمانشاه در مجلس رسید. در خرداد ۱۳۳۱ در دعوای میان ایران و انگلستان در بحران شرکت نفت انگلیس و ایران، به علت این‌که یکی از قضات دیوان (آرنولد مک نایر تبعه انگلستان بود، ایران سنجابی را به عنوان قاضی اختصاصی خود در این پرونده به دیوان دادگستری بین‌المللی معرفی کرد.

روایت سنجابی از دیدار با شاه: "بنده متوجه بودم که او انتظاردارد که راجع به اقدامات ما در پاریس و اعلامیه ای که صادر شده توضیحی به ایشان بدهم. من به طور اجمال مذاکراتی که در پاریس با آقای خمینی راجع به حکومت اسلامی و مجاهدات علما و مراجع تقلید برای برقراری مشروطیت شده بود گزارش دادم و راجع به اعلامیه پاریس گفتم که در این اعلامیه بیان شده که نظام حکومت ایران امروزه برخلاف قانون اساسی و اصول مشروطیت از بین رفته و بنابراین فاقد پایگاه قانونی است و این مطلب تازه‌ای نیست که ما بیان کرده باشیم. از اول که در این مبارزات وارد شده ایم همیشه گفته‌ایم که شاه وقتی موضعش قانونی است که بر طبق قانون اساسی سلطنت بکند نه حکومت. و در ماده دوم هم برای اینکه هر ابهامی را رد کرده باشیم، تصریح کرده‌ایم تا وضع بدین کیفیت باشد ما از شرکت در هر نوع حکومتی معذور خواهیم بود و بالاخره در ماده سوم اظهار شده که حکومت ایران و اساس حکومت باید بر طبق اصول دموکراسی و موازین اسلامی بوسیله یک رفراندم و با مراجعه به آراء عمومی که مرجع نهایی است معین و معلوم بشود و در این ماده ما یک نحو حکومت خاصی را تعیین نکرده‌ایم و به نظر بنده خود این نکته حائز اهمیت فوق‌العاده است زیراکه حکمیت و مرجعیت این کار به ملت واگذار شده است." (ص ۳۰۷ کتاب امیدها و ناامیدیها)

در جواب کسی که از آقای دکتر سنجابی انتقاد کرده اند( البته انتقاد که چه عرض کنم چیزی بیشتر از توهین) باید متذکر شد: اولا" سوابق دکتر سنجابی از شرکت در اولین روز تشکیل جبهه ملی بهمراه دکتر مصدق، مبارزه در نهضت ملی نفت کاملا" روشن است که حتی لحظه ای در راه فداکاری همراه با پایبندی به اصول دمکراسی کوتاه نیامدند ثانیا" قضایا را در بطن زمان باید مورد تحلیل قرار داد وگرنه سالها پس از انقلاب "این بایست" و "آن نبایست" گفتن بسیار آسان است (چنانکه بعضی ها می گویند)
درباره پذیرفتن وزارت خارجه دولت موقت توسط دکتر سنجابی، ایشان در همین کتاب یادآوری مینمایند که پس از تصمیم به تشکیل کابینه با او تماس گرفته می شود که هر وزارتخانه ای که مایل باشند میتوانند انتخاب کنند و ایشان صرفا" بخاطر خدمت به میهن در شرایط حساس آن روز مملکت، وزارت خارجه را پذیرفتند. که استعفای ایشان از وزارت پس از مدت کوتاهی در اعتراض به بی قانونی و جنایات خمینی( آغاز اعدام ها) مؤید تخطی نکردن ایشان از اصول دمکراسی است. در بزرگواری این مرد بزرگ همین بس که در دشوارترین شرایط که حکم ارتداد جبهه ملی توسط خمینی صادر شد و خود و خانواده اش در تهدید قرار داشتند و از طرفی جنگ عراق علیه ایران آغاز شده بود ذره ای از عشق او به میهن کاسته نشد و تا پای جان از منافع ملی ایران دفاع کرد. اسناد سفارت آمریکا که بعد از اشغال برملا شد نشان می دهد که چه کسانی خیانت کردند و چه کسانی به ایران وفادار ماندند.

دکتر کریم سنجابی: خمینی هیچگاه از ملاقات و اعلامیه من در پاریس مشروعیت نیافت. ایشان موقعی که به پاریس رفتند و آنجا را مقر فعالیت خود قرار دادند رهبری مسلم خود را از میلیونها نفری که به فرمان ایشان راهپیمایی و اعتصاب می کردند... و از کسانیکه تمثال ایشان را در قرص قمر ماه می جستند گرفته بودند. ( امیدها و ناامیدیها )

دکتر کریم سنجابی: در آن زمان به عقیده بنده شرایط برای تدوین یک قانون اساسی جامع اصول دمکراسی و عاری از تعصبات مذهبی کاملا فراهم بود و این بر اثر لجاجت گروههای چپ بود که آقای خمینی نسبت به عنوان "جمهوری اسلامی" سرسخت و متعصب شدند(راجع به اضافه کردن کلمه اسلامی بر جمهوری) ( امیدها و ناامیدیها )

توضیحات بالا در مورد دیدار سنجابی با خمینی غلط است چون سنجابی پیش از نخست وزیری بختیار با خمینی در پاریس دیدار کرده بود و شاه پس از بازگشت سنجابی از پاریس پیشنهاد نخست وزیری را به سنجابی داد و پس از آنکه به توافق نرسیدند بختیار نخست وزیری را پذیرفت. اخراج بختیار از جبهه ثابت کرد تنها کسی که اجماع نظر اعضای جبهه ملی را برای پذیرش نخست وزیری میتوانست بدست بیاورد و از فروپاشی کشور در سال 57 جلوگیری کند سنجابی بود.

توضیحات بالا در مورد دیدار سنجابی با خمینی غلط است چون سنجابی پیش از نخست وزیری بختیار با خمینی در پاریس دیدار کرده بود و شاه پس از بازگشت سنجابی از پاریس پیشنهاد نخست وزیری را به سنجابی داد و پس از آنکه به توافق نرسیدند بختیار نخست وزیری را پذیرفت. اخراج بختیار از جبهه ثابت کرد تنها کسی که اجماع نظر اعضای جبهه ملی را برای پذیرش نخست وزیری میتوانست بدست بیاورد و از فروپاشی کشور در سال 57 جلوگیری کند سنجابی بود.
«برای مشاهده لینک عضو شده و وارد شوید»
«برای مشاهده لینک عضو شده و وارد شوید»